„Op reis, boodschappen doen, alles op staatskosten”: Hoe dit gepensioneerd koppel zonder arbeidsverleden meer dan 1.600 euro per maand ontvangt

Hoe een koppel zonder werkverleden toch meer dan 1.600 euro pensioen opstrijkt

Terwijl veel gepensioneerden elke euro twee keer omdraaien, leeft dit Franse koppel opvallend comfortabel. Ze hebben nooit echt gewerkt, maar ontvangen toch maandelijks meer dan 1.600 euro. Geen lottogewinn, geen erfenis — gewoon een wettelijk recht waar weinig mensen van weten.

Het gaat om de Franse Allocation de solidarité aux personnes âgées, afgekort ASPA. Dit is een vorm van bestaansminimum voor ouderen, bedoeld om armoede op latere leeftijd te voorkomen — ongeacht hoe iemands loopbaan eruitzag.

Het systeem achter de ASPA — vroeger bekend als het 'minimum vieillesse'

De ASPA vervangt het vroegere minimum vieillesse en werkt als een aanvulling. De overheid bekijkt wat een huishouden maandelijks binnenkomt en vult dat bedrag aan tot een vastgelegde grens. Wie niets of nauwelijks iets verdient, ontvangt het volledige maximumbedrag.

Voor 2026 gelden in Frankrijk de volgende officiële bedragen:

Omdat het koppel in dit voorbeeld praktisch geen eigen inkomsten heeft, betaalt de Franse staat het volledige maandbedrag van 1.620,18 euro. Het resultaat: een leven waarbij reizen met de camper, restaurantbezoeken en de wekelijkse boodschappen gewoon mogelijk zijn.

De sleutel zit niet in een mazen van de wet, maar in een systeem dat ouderen met weinig of geen pensioenopbouw een waardig inkomen wil garanderen.

Zo werkt de berekening voor koppels in de praktijk

Heeft een koppel wél een bescheiden eigen pensioen, dan past de overheid het differentiële principe toe. De gecombineerde inkomsten van beide partners worden opgeteld en afgetrokken van het ASPA-maximum. Wat overblijft, is de maandelijkse uitkering.

Een aantal concrete voorbeelden maakt dit duidelijk:

• Een koppel ontvangt samen 1.000 € pensioen: de staat vult aan met 620,18 €.
• Een koppel ontvangt samen 1.400 € pensioen: de ASPA daalt tot 220,18 €.
• Een koppel ontvangt al meer dan 1.620,18 €: geen recht op ASPA.

De uitbetaling wordt vervolgens verdeeld over beide partners op basis van hun individuele inkomsten. De partner met de laagste eigen inkomsten ontvangt doorgaans het grootste deel. Wat telt, is de situatie van het huishouden als geheel, niet de officiële burgerlijke staat.

Gehuwd, wettelijk samenwonend of gewoon samen — het maakt nauwelijks verschil

Voor de Franse overheid is de formele relatiestatus van ondergeschikt belang. Of je nu gehuwd bent, een PACS hebt afgesloten of gewoon samenwoont: wie als koppel één huishouden vormt en de kosten deelt, wordt als eenheid beschouwd. Dat is precies waarom dit reizende pensioenpaar zo sterk profiteert — twee magere loopbanen smelten samen tot één gezamenlijk recht.

Wie komt in aanmerking voor de ASPA?

Voor het jaar 2026 gelden duidelijke voorwaarden, die voor koppels bijzonder relevant zijn:

• Minimumleeftijd: in de regel 65 jaar.
• Uitzonderingen: vervroegd toegankelijk vanaf 62 jaar bij een erkende handicap, arbeidsongeschiktheid of als erkend oud-strijder.
• Verblijfplaats: minstens negen maanden per jaar in Frankrijk of bepaalde overzeese gebieden.
• Gezamenlijke inkomstengrens: maximaal 1.620,18 € per maand voor het huishouden.

Bij de beoordeling kijkt de overheid eerst naar de laatste drie maanden. Lagen de inkomsten in die periode iets boven de grens — door een eenmalige betaling of seizoenseffect — dan wordt teruggevallen op de laatste twaalf maanden om een eerlijk beeld te krijgen.

Welke inkomsten tellen mee en welke niet?

Bij de berekening van de ASPA houdt de Franse overheid onder meer rekening met:

• wettelijke en aanvullende pensioenen
• beroepsinkomsten, ook deeltijds of bijverdiensten
• huurinkomsten en andere vermogensinkomsten
• rente en opbrengsten uit beleggingen

Buiten beschouwing blijven daarentegen:

• woontoeslagen (APL, ALS, ALF)
• zorg- en invaliditeitsuitkeringen (APA, PCH)
• gezinstoelagen
• de waarde van de zelf bewoonde woning

De ASPA kan gecombineerd worden met een klein ouderdomspensioen of een nabestaandenpensioen. Ze is echter niet combineerbaar met bepaalde andere uitkeringen, zoals de Franse invaliditeitsuitkering AAH of de aanvullende invaliditeitsuitkering ASI. Koppels waarbij één partner zo'n uitkering ontvangt, moeten zorgvuldig nagaan welke combinatie financieel het voordeligst uitpakt.

De aanvraag indienen — en wanneer begint het geld te vloeien?

De procedure klinkt ingewikkelder dan ze in de praktijk doorgaans is. Afhankelijk van het profiel en de vorige beroepssituatie zijn verschillende instanties bevoegd:

• Voor de meeste gepensioneerden: de algemene pensioenverzekeraar (CNAV of Carsat).
• Voor voormalige landbouwers: de landbouwsociale kas (MSA).
• Voor mensen zonder enig eerder pensioen: de SASPA, bereikbaar via het gemeentehuis.

Het recht op uitkering gaat in op de eerste dag van de maand na ontvangst van een volledig dossier. Elke vertraging door ontbrekende documenten kost dus letterlijk geld. Beide partners moeten hun eigen stukken aanleveren.

Typische documenten zijn:

• identiteitsdocumenten en eventueel verblijfsvergunning van beide partners
• trouwboekje of bewijs van samenwoning
• bewijsstukken van pensioen en andere actuele inkomsten
• attesten van ontvangen sociale uitkeringen
• bankrekeninggegevens van één of beide partners

Wat gebeurt er na overlijden — en wie moet er terugbetalen?

De uitspraak "we leven op staatskosten" heeft een keerzijde die mensen vaak over het hoofd zien. De ASPA is geen onvoorwaardelijk geschenk. Frankrijk heeft het recht om uitgekeerde bedragen later terug te vorderen uit de nalatenschap, wanneer het vermogen van de overledene een bepaalde drempel overschrijdt.

Voor overlijdens in 2026 geldt: zolang het nettovermogen onder de vastgelegde grens blijft, worden de erfgenamen niet aangesproken. Daarboven kan de staat een deel van de ontvangen steun terugvorderen.

De drempels liggen op:

• 108.586,14 € nettovermogen op het Franse vasteland
• 150.000 € nettovermogen in bepaalde overzeese gebieden

Blijft de nalatenschap onder die grens, dan wordt de familie met rust gelaten. Ligt ze erboven, dan mag de staat de over de jaren uitbetaalde ASPA geheel of gedeeltelijk op de erfenis verhalen. Voor mensen met weinig vermogen blijft de uitkering in de praktijk definitief verworven.

Voor koppels speelt ook een ander aspect een belangrijke rol: elke wijziging in de leefsituatie moet gemeld worden. Denk aan:

• scheiding of verbreking van de relatie
• overlijden van de partner
• hervatting van een beroepsactiviteit door één van beide partners

Na het overlijden van een partner kan de uitkering zelfs stijgen, omdat voor alleenstaanden een andere, individuele maximumgrens geldt. Wie niets meldt, riskeert terugvorderingen — of laat onbewust geld liggen.

Wat dit voorbeeld koppels in België en Nederland leert

Het Franse model vertoont duidelijke gelijkenissen met de inkomensgarantie voor ouderen (IGO) in België of de aanvullende inkomensondersteuning voor ouderen (AIO) in Nederland. Toch gaat Frankrijk op een aantal punten zijn eigen weg. De harde koppeling aan een gezamenlijke inkomstengrens én de mogelijkheid tot terugvordering uit de nalatenschap maken het een bijzondere mix van sociale bescherming en uitgestelde financiering.

Het verhaal van dit reizende gepensioneerde koppel toont hoe krachtig zulke systemen loopbaanverschillen kunnen nivelleren. Een lang arbeidsleven met lage lonen eindigt in de praktijk vaak op een vergelijkbaar inkomensniveau als een gebroken of afwezig carrièrepad, zodra de wettelijke minimumgarantie in werking treedt. Dat roept steevast een fundamentele vraag op: loont langdurig werken nog als sociale vangnetten het verschil verkleinen?

Rekensommetje: hoe ziet dat eruit in een vergelijkbaar systeem?

Met de Franse bedragen als uitgangspunt zijn ruwe scenario's eenvoudig te schetsen:

• Een koppel met samen 900 € eigen pensioen zou 720,18 € aanvulling krijgen.
• Een koppel met samen 1.500 € eigen pensioen zou nog slechts 120,18 € ASPA ontvangen.
• Een koppel zonder eigen pensioen leeft volledig van 1.620,18 € ASPA.

De inkomensverschillen tussen huishoudens vallen daardoor opvallend klein uit. Dat ondersteunt de solidariteitsgedachte, maar stelt tegelijk de klassieke logica van beloning voor inzet ter discussie. Voor het politieke debat in de Lage Landen biedt dit volop stof: moet een overheid op latere leeftijd sterk nivelleren, of juist zwaarder inzetten op eigen verantwoordelijkheid en persoonlijke spaarzin?

Er is nog één aspect dat in het dagelijkse verhaal over dit "alles op staatskosten"-koppel gemakkelijk onderbelicht blijft. Wie op eigen kracht een solide pensioen opbouwt, behoudt doorgaans zijn gespaarde vermogen intact. Wie sterk afhankelijk is van een minimumgarantie, betaalt daar indirect voor als de nalatenschap later wordt aangesproken. De rekening komt laat — maar ze kán komen.