Vietnam reageert met een ingrijpende maatregel op de onrust op de wereldenergiemarkt — en accepteert daarvoor aanzienlijke inkomstenderving.
Achter de schermen werkt de Vietnamse regering in Hanoi aan een regeringsdecreet dat de invoerbelasting op essentiële brandstoffen zoals benzine en diesel tijdelijk naar nul moet brengen. Het doel is drieledig: de bevoorrading veiligstellen, prijsschokken temperen en de druk op de binnenlandse economie verlichten, terwijl conflicten in het Midden-Oosten de mondiale oliemarkt volledig op zijn kop zetten.
Waarom Vietnam nu aan de belastingknop draait
Deze stap komt niet zomaar uit de lucht vallen. Het Ministerie van Financiën onderbouwt de maatregel met een combinatie van geopolitieke crisis en ernstige marktverstoringen. Centraal staat het conflict tussen de VS, Israël en Iran, dat steeds meer gevolgen heeft voor de olieaanvoer wereldwijd.
Het strategisch cruciale knelpunt: de Golf van Oman en de toegang tot de Perzische Golf. Door blokkades rondom de Straat van Hormuz kan momenteel een volume van zo'n 20 miljoen vaten ruwe olie per dag niet zoals gepland vanuit het Midden-Oosten naar raffinaderijen worden getransporteerd — met name die in Azië.
Veel raffinaderijen in de regio werden daardoor gedwongen om:
- hun productiecapaciteit terug te schroeven,
- zwaarder te leunen op eigen ruwe oliereserves,
- en de exportvolumes van afgewerkte aardolieproducten te beperken.
Deze kettingreactie drijft de prijzen van benzine, diesel en kerosine omhoog en vergroot het risico op echte bevoorradingstekorten — ook voor Vietnam zelf.
De regering ziet in een drastische verlaging van de invoerbelasting een instrument om bevoorradingshiaten te dichten en prijssprongen op de binnenlandse markt te dempen.
Hoe Vietnams olieimport momenteel is georganiseerd
Vietnam betrekt zijn geraffineerde aardolieproducten voornamelijk uit twee bronnen: de ASEAN-landen en Zuid-Korea. Dankzij vrijhandelsakkoorden liggen de tarieven in die gevallen doorgaans al op 0%.
En precies daarin schuilt het probleem. Als raffinaderijen in die regio's hun productie terugschroeven bij gebrek aan ruwe olie, helpen tariefvrije leveringen weinig wanneer er simpelweg minder product beschikbaar is. De regering in Hanoi wil daarom flexibeler kunnen inkopen en ook uit andere landen kunnen importeren, zonder gehinderd te worden door hoge invoerheffingen.
Als de huidige schaarste aanhoudt, dreigt Vietnam te maken te krijgen met:
- verstoringen in de brandstofvoorziening,
- langdurige prijspieken aan de pomp,
- en nadelige gevolgen voor industrie, transport en landbouw.
Wat er precies naar 0% wordt verlaagd
Het Ministerie van Industrie heeft een concreet voorstel ingediend dat nu door het Ministerie van Financiën wordt omgezet in een formeel decreet. Dit decreet verlaagt de zogenaamde NPF-tarieven (meestbegunstigingstarieven) voor een reeks aardolieproducten — tijdelijk, tot en met 30 april 2026.
Benzine en benzinecomponenten
Voor loodvrije benzine voorziet het ontwerp een verlaging van het NPF-tarief van 10% naar 0%. Dit betreft meerdere tariefposten, waaronder:
- loodvrije benzine (onder codes zoals 2710.12.21, 2710.12.22, 2710.12.24 en 2710.12.25),
- mengcomponenten voor benzine zoals nafta en reformaat (code 2710.12.80).
Vietnam wil zo niet alleen kant-en-klare benzine, maar ook grondstoffen voor eigen brandstofmenging goedkoper kunnen inkopen.
Diesel, vliegtuigbrandstof en stookolie
Voor andere aardolieproducten plant de regering vergelijkbaar ingrijpende maatregelen. Het NPF-tarief daalt van 7% naar 0% voor onder andere:
- dieselbrandstof,
- stookolie (fuel oil),
- kerosine en vliegtuigbrandstof.
Voor petrochemische basisproducten zoals xyleen, condensaat en p-xyleen is een verlaging van 3% naar 0% voorzien. Andere cyclische koolwaterstoffen dalen van 2% naar 0%. Op die manier wil Vietnam tegelijkertijd de petrochemische industrie ontlasten én alternatieve bevoorradingsroutes voor de binnenlandse markt veiligstellen.
Wat de staatsbegroting hiervoor inlevert
Financieel gezien is dit plan allesbehalve een neutrale operatie. De opstellers hebben nauwkeurig berekend wat dit pakket aan gederfde inkomsten betekent als het in 2025 volledig van kracht is.
| Maatregel | Huidig tarief | Nieuw tarief |
|---|---|---|
| Loodvrije benzine & benzinecomponenten | 10% | 0% |
| Diesel, kerosine, vliegtuigbrandstof, stookolie | 7% | 0% |
| Xyleen, condensaat, p-xyleen | 3% | 0% |
| Andere cyclische koolwaterstoffen | 2% | 0% |
Op basis van de verwachte importomzet in 2025 rekent het Ministerie van Financiën op een begrotingstekort van circa 1.024 miljard Vietnamees dong. Dat komt — afhankelijk van de wisselkoers — neer op een bedrag van honderden miljoenen euro's.
De regering accepteert kortetermijn belastingverliezen van miljarden om langetermijnschade door energietekorten en prijsschokken te voorkomen.
Het decreet geldt vanaf de ondertekening tot en met 30 april 2026. Mocht de situatie op de energiemarkten niet verbeteren, dan kan het Ministerie van Industrie een verlenging initiëren. In dat geval moet het Ministerie van Financiën een nieuw ontwerp opstellen en aan de regering voorleggen.
Bescherming voor economie en consument
Het Ministerie van Financiën rechtvaardigt de maatregel officieel aan de hand van drie kerndoelstellingen: bevoorradingszekerheid, macro-economische stabiliteit en economische groei. Vietnam streeft naar tweecijferige groeicijfers, maar is daarvoor afhankelijk van een betrouwbare en enigszins voorspelbare energievoorziening.
Lagere invoertarieven moeten importeurs de ruimte geven om hogere inkoopkosten op de wereldmarkt niet één op één door te berekenen aan consumenten. Tegelijkertijd vergroot een bredere keuze aan potentiële leverancierslanden de weerbaarheid van het systeem: als één leverancier wegvalt, kunnen anderen bijspringen zonder dat tarieven de kosten extra opdrijven.
Het ontwerp wordt uitgewerkt via een versnelde procedure op basis van de wet over de totstandkoming van rechtsverbindende normen. De wetgever reageert daarmee op de urgentie van de situatie op de energiemarkten.
De pomp als graadmeter: zo sterk stijgen de prijzen al
Hoe gespannen de situatie al is, blijkt duidelijk uit de actuele binnenlandse prijzen. Op 7 maart werden de benzine- en dieselprijzen in Vietnam opnieuw verhoogd.
- E5RON92: maximaal 25.226 VND per liter, een stijging van 3.777 VND per liter,
- RON95-III: maximaal 27.047 VND per liter, een stijging van 4.707 VND per liter,
- Diesel 0,05S: maximaal 30.239 VND per liter, een stijging van 7.207 VND per liter,
- Kerosine: maximaal 35.091 VND per liter, een stijging van 8.490 VND per liter,
- Stookolie 180CST 3,5S: maximaal 21.327 VND per kilogram, een stijging van 3.831 VND.
Sinds het begin van 2026 wijst de prijscurve duidelijk omhoog. RON95-benzine werd elf keer bijgesteld: zeven keer omhoog en vier keer omlaag. Voor E5RON92 geldt hetzelfde patroon. Diesel kende negen verhogingen tegenover slechts twee verlagingen. Voor een exportgerichte economie met een grote transportbehoefte vormt dit een tastbaar risico.
Wat een nultarief-scenario in de praktijk kan betekenen
Hoe kan deze maatregel zich concreet laten voelen? Drie scenario's zijn denkbaar:
- Best-case: De wereldwijde bevoorrading normaliseert zich en de olieprijs stabiliseert. Het nultarief werkt als buffer en zorgt ervoor dat prijspieken aan de pomp aanzienlijk lager uitvallen. De staat ziet weliswaar af van tollinkomsten, maar wint daarvoor in de plaats groei en stabiliteit terug.
- Middenschenario: De situatie blijft volatiel en er treden tijdelijk tekorten op. Vietnam kan door flexibele import uit uiteenlopende regio's tenminste ernstige bevoorradingsproblemen voorkomen en sneller reageren dan landen die vasthouden aan hogere tarieven.
- Risicoscenario: De conflicten in het Midden-Oosten escaleren verder en de wereldwijde leveringsvolumes dalen merkbaar. In dat geval heeft zelfs een nultarief slechts een beperkt effect, omdat er simpelweg onvoldoende product op de markt is. De fiscale maatregel verzacht dan vooral de economische gevolgschade.
Voor Vietnamese burgers hangt veel af van de mate waarin de belastingverlaging daadwerkelijk doorwerkt in de eindprijzen. In een geliberaliseerde markt kunnen importeurs en handelaren een deel van de besparing zelf inhouden wanneer de vraag hoog blijft. De regering zal naar verwachting reageren met prijscontroles, transparantievereisten of op zijn minst intensieve marktmonitoring.
Bredere context: energiebeleid tussen korte-termijndruk en langetermijndoelen
De maatregel roept ook fundamentele vragen op over het Vietnamese energiebeleid. Enerzijds heeft het land goedkope fossiele brandstoffen nodig om groei en industrie te ondersteunen. Anderzijds wil Vietnam zijn afhankelijkheid van geïmporteerde olie terugdringen en het aandeel hernieuwbare energie vergroten.
Een nultarief op benzine en diesel kan kortetermijn elektriciteitsopwekking uit kolen of dieselgeneratoren goedkoper maken, en daarmee investeringen in schonere technologieën uitstellen. Tegelijkertijd geeft het de economie de ruimte om dergelijke investeringen überhaupt te kunnen dragen. Dit spanningsveld begeleidt veel opkomende economieën die tegelijkertijd willen groeien én decarboniseren.
Voor bedrijven in logistiek, productie of landbouw biedt dit een duidelijke handelingskans. Wie nu zijn energieëfficiëntie verbetert of delen van het wagenpark elektriseert, profiteert dubbel. Op korte termijn daalt de relatieve kostendruk, op lange termijn wordt men minder kwetsbaar voor geopolitieke schokken die de olieprijs omhoogjagen.
Ook voor particuliere huishoudens kan dit beleid indirect voelbaar zijn. Als extreme prijsstijgingen aan de pomp uitblijven, blijven transport- en voedselprijzen gematigder. Tegelijkertijd roept de daling van de tollinkomsten de vraag op of de staat elders moet bezuinigen of nieuwe inkomstenbronnen moet aanboren — bijvoorbeeld via verbruiksbelastingen of een hervorming van energiesubsidies. Hoe de regering deze balans vormgeeft, zal de komende maanden duidelijk worden.
