Een pot honing die vragen oproept
Honing staat bekend als een gezond, natuurlijk alternatief voor suiker — rechtstreeks uit de bijenkorf, puur en onbewerkt. Maar hoe betrouwbaar is dat beeld eigenlijk? Een recent onderzoek van het Franse consumentenblad „60 Millions de consommateurs" geeft reden tot nadenken: van 22 geteste supermarkthonigs bleek één product ernstig verontreinigd met pesticiden, en een tweede wekte eveneens zorgen.
Hoe de test in zijn werk ging
De consumentenbeschermers namen 22 gangbare supermarkthonigs onder de loep — producten die veel huishoudens wekelijks in hun winkelwagen leggen. Ze testten drie verschillende soorten:
- 12 bloemhonigs
- 5 lavendelhonigs
- 5 kastanjehonigs
De producten verschilden sterk in prijs, herkomstaanduiding en sortering. De centrale vraag: bevatten deze honigs resten van gewasbeschermingsmiddelen, en zo ja, in welke hoeveelheden?
Van de 22 onderzochte honigs bevatten twee producten aantoonbare pesticidenresiduen — waarvan één in een mate die de testers ronduit als „zeer onvoldoende" bestempelden.
Dit bevestigt een zorg die imkers en milieuorganisaties al jaren uiten: honing weerspiegelt de omgeving waarin bijen nectar verzamelen. Waar intensief gespoten wordt, blijven sporen zelden volledig uit.
Waarom de honingkwaliteit onder druk staat
De situatie in de Franse imkerij verklaart mede waarom geïmporteerde en industrieel verwerkte honing steeds vaker de schappen vult. Volgens de Franse imkersvereniging UNAF bedroeg de honingoogst in 2024 circa 12.000 ton — ongeveer 40 procent minder dan het jaar daarvoor.
Moeilijke weersomstandigheden in het voorjaar van 2024 beperkten de activiteit van bijen sterk. Veel imkers konden hun klanten niet langer volledig vanuit eigen productie bedienen. De handel reageerde met een forse toename van importen, vooral bij bloemhoning. Op veel etiketten staat dan ook de verzamelnaam „mengsel van honing uit EU- en niet-EU-landen".
Hoe globaler de toeleveringsketen, hoe ondoorzichtiger de gebruikte gewasbeschermingsmiddelen worden. In sommige herkomstlanden gelden minder strenge regels dan in de EU. Voor consumenten ontstaat daardoor een moeilijk in te schatten risico.
De honing waar de testers het meest voor waarschuwen
Het goede nieuws: de meerderheid van de onderzochte honigs scoorde „onberispelijk" of „zeer goed" wat betreft zuiverheid. Pesticiden waren ofwel niet aantoonbaar, ofwel slechts in verwaarloosbare sporen aanwezig. Twee producten vielen echter duidelijk buiten de boot.
Bloemhoning met twee verboden neonicotinoïden
Het slechtst scoorde een bloemhoning die de beoordeling „zeer onvoldoende" kreeg. Het gaat om de „Miel de fleurs crémeux intensité n°2" van het merk Les Apiculteurs associés. In het laboratorium werden twee stoffen uit de groep van neonicotinoïden aangetroffen:
- Thiacloprid
- Acetamiprid
Beide stoffen staan al jaren zwaar ter discussie. Thiacloprid is in Frankrijk verboden sinds 2018 en in de gehele EU sinds 2021. Ook Acetamiprid is onderworpen aan strenge beperkingen, omdat wetenschappelijk onderzoek aanwijzingen geeft voor risico's voor bijen.
De gemeten hoeveelheden lagen weliswaar onder de wettelijke maximumwaarden, maar voor een bijenproduct werkt de aanwezigheid van dergelijke stoffen als een duidelijk alarmsignaal.
Precies dat punt benadrukt „60 Millions de consommateurs": het is tegenstrijdig dat uitgerekend honing — hét symbool van natuur en biodiversiteit — moleculen bevat die schadelijk worden geacht voor bijen.
Kastanjehoning met een problematisch residu
Het tweede opvallende product is beduidend minder belast, maar trekt toch de aandacht. Het betreft een kastanjehoning uit de Pays de la Loire van het merk „Reflets de France". Laboratoria ontdekten daarin de werkzame stof Clopyralid.
Clopyralid behoort tot de gewasbeschermingsmiddelen die in de EU nog steeds zijn toegestaan. Volgens de testresultaten leveren de gemeten hoeveelheden geen ernstige gezondheidsrisico's op voor mensen. De testers bestempelden dit product daarom „slechts" als onvoldoende. Tegelijkertijd benadrukken ze dat de gemeten waarden dicht bij de wettelijke bovengrens lagen.
| Honingsoort | Merk | Aangetroffen stof | Beoordeling testers |
|---|---|---|---|
| Bloemhoning, romig | Les Apiculteurs associés | Thiacloprid, Acetamiprid | Zeer onvoldoende |
| Kastanjehoning Pays de la Loire | Reflets de France | Clopyralid | Onvoldoende |
Wat consumenten van dit onderzoek kunnen leren
Veel shoppers grijpen in de supermarkt automatisch naar een vertrouwd merk of een aansprekende verpakking. Dit onderzoek laat zien hoe misleidend die strategie kan zijn. Wie honing zo vrij mogelijk van residuen wil eten, doet er goed aan wat beter op te letten.
Etiketten goed lezen
Een paar details op de pot verraden meer dan je op het eerste gezicht zou denken:
- Herkomst: Een concreet land op het etikett is doorgaans transparanter dan vage omschrijvingen zoals „EU/niet-EU-mengsel".
- Soortaanduiding: Kastanje, lavendel of acacia zijn vaak afkomstig uit specifieke regio's en kunnen sterker worden beïnvloed door omgevingsfactoren.
- Naam van de imker of coöperatie: Directe producenten vermelden vaak hun locatie en werken met kleinere hoeveelheden.
- Biologisch keurmerk: Strengere eisen voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de foerageergebieden verlagen het risico op residuen.
Een volledige garantie op residuvrije honing bestaat niet. Maar wie herkomst en productiewijze controleert, verkleint de kans op problematische vondsten aanzienlijk.
Waarom pesticiden in honing meer zijn dan een detail
De gezondheidsrisico's voor consumenten hangen af van de dosis en de specifieke werkzame stof. Bij de in de test gevonden hoeveelheden liggen de waarden onder de wettelijk toegestane maximumgehalten. Puur toxicologisch gezien veroorzaakt een theelepel van de betreffende honing geen acute vergiftiging.
Toch roept het resultaat onbehagen op — om twee redenen:
- Signaalfunctie voor het milieu: Wanneer verboden of omstreden stoffen in honing terechtkomen, tonen ze aan hoe zwaar de omgeving eerder of nu nog belast is.
- Cumulatieve effecten: Mensen nemen mogelijke residuen niet alleen via honing op, maar via talloze voedingsmiddelen in kleine hoeveelheden tegelijk. De totale combinatie is moeilijk in te schatten.
Honing werkt als een soort milieuspiegel: wat op akkers en weiden wordt uitgespreid, duikt vroeg of laat vaak op in de bijenkorf.
Kinderen, zwangere vrouwen en mensen met een verzwakt immuunsysteem zijn bijzonder gevoelig voor mogelijke meervoudige belastingen. Zelfs als elke afzonderlijke portie binnen de grenzen blijft, groeit de wens naar producten die überhaupt niet opvallen in tests.
Zo kies je in het dagelijks leven een betere honing
Wie het risico op pesticidenresiduen wil minimaliseren, kan een aantal strategieën toepassen. Ze vragen enige aandacht, maar betekenen geen volledige afstand van supermarktproducten.
- Rechtstreeks bij de imker kopen: Lokale imkers kennen hun foerageergebieden en zijn vaak open over hun werkwijze.
- Regionale kwaliteitskeurmerken benutten: In veel landen duiden beschermde herkomstaanduidingen op strengere controles.
- Menghonigs vermijden: Enkelvoudige sortenhonigs uit duidelijk benoemde regio's zijn beter traceerbaar.
- Testrapporten raadplegen: Consumentenbladen publiceren regelmatig nieuwe analyses — een blik daarin loont voor je volgende grote boodschappenronde.
Een concreet voorbeeld maakt het verschil duidelijk: wie tweemaal per jaar een pot goedkope menghoning uit onduidelijke bronnen koopt, stelt zichzelf bloot aan een moeilijk in te schatten cocktail van residuen uit verschillende regio's. Wie in plaats daarvan kiest voor een pot regionale biologische bloemhoning en een kastanjehoning met heldere herkomst, betaalt meer, maar vermindert het aantal potentiële werkzame stoffen in zijn dagelijks dieet.
Wat er achter de vaktermen schuilgaat
De genoemde pesticiden klinken technisch, maar hun werking is globaal te begrijpen:
- Neonicotinoïden (Thiacloprid, Acetamiprid): Deze stoffen werken in op het zenuwstelsel van insecten. Al kleine hoeveelheden kunnen bijen in de war brengen, hun oriëntatie verstoren en hele kolonies verzwakken.
- Clopyralid: Een werkzame stof die voornamelijk wordt ingezet tegen bepaalde onkruiden. Voor de menselijke gezondheid gelden de gebruikelijke residuhoeveelheden momenteel als weinig kritisch, maar in het ecosysteem laat de stof wel degelijk sporen na.
Wetgeving richt zich vaak op afzonderlijke stoffen. In de praktijk werken combinaties van verschillende moleculen echter samen. Precies daar ligt een van de openstaande vragen in de risicobeoordeling: hoe gedraagt een mengsel van residuen zich over vele jaren?
Wat deze kwestie betekent voor bijen én consumenten
Bijen verrichten buitengewoon werk: voor één enkele theelepel honing vliegen ze duizenden keren uit en bezoeken ze tienduizenden bloemen. Wanneer die inspanning stuit op velden die herhaaldelijk met insecticiden worden behandeld, raakt het evenwicht verstoord. Honing verandert dan van symbool voor natuur in indicator voor een uitgeput landbouwsysteem.
Voor consumenten betekent dit niet dat ze honing moeten mijden. Bewuster omgaan met de aankoop is zinvoller: minder anonieme massahoning, meer transparantie, gerichtere keuzes. Elke aankoopbeslissing stuurt een signaal door de hele keten — van de supermarktschappen tot de boeren die hun land bewerken.
Wie vandaag kiest voor een honing met duidelijke etikettering, een traceerbare herkomst en een schoon testresultaat, steunt producenten die rekening houden met bijen, het milieu en de gezondheid op lange termijn. Zo neemt de druk toe op fabrikanten waarvan de producten nu al voor negatieve krantenkoppen zorgen.
